GD&A LYCEUM: DE ZACHTE OMLEIDING: BEMIDDELING ALS ALTERNATIEVE ROUTE IN GEMEENTELIJKE WEGENPROJECTEN – EEN BLIK OP DE ACTUALITEIT

Overal in Vlaanderen dezelfde geluiden: recente rechtspraak en buurtprotest leggen de kwetsbaarheid van gemeentelijke wegenprojecten pijnlijk bloot. Rechters leggen werken stil, dwangsommen lopen op en burgers grijpen massaal naar juridische procedures. Tegelijk groeit het besef dat het klassieke contentieux niet altijd de beste route is. Bemiddeling en bemiddelingsgericht werken bieden lokale besturen een alternatief pad, sneller, economischer en duurzamer. Tijd om die zachte omleiding ernstig te nemen.

GD&A en bemiddeling als alternatieve route in gemeentelijke wegenprojecten: seminarie in aantocht

GD&A Advocaten is zich uitermate bewust van de juridische en feitelijke impact die de toenemende complexiteit van wegenisdossiers kan hebben voor uw organisatie. Daarom organiseert zij op donderdag 24 september 2026 in Lokeren en dinsdag 29 september 2026 in Hechtel-Eksel het seminarie “De zachte omleiding: bemiddeling als alternatieve route in gemeentelijke wegenprojecten”, telkens van 13u00 tot 16u00.

Tijdens deze GD&A Lyceum-sessies loodsen mr. Jonas De Wit, mr. Dylan Vercammen en mr. Jory Brabants D’Hooghe u doorheen het juridische landschap van wegenisdossiers en de kracht van bemiddeling

Wat mag u verwachten?

Geen zware theorie, wel concrete handvatten die meteen meegenomen kunnen worden voor de praktijk. In een compact en praktisch programma wordt er tijdens dit GD&A Lyceum een nadere blik geworpen op:

Afbakening van het begrip gemeenteweg;
De procedures tot het aanpassen van het gemeentelijk wegennet;
De realisatie van gemeentelijke wegen;
Alternatieve weg naar oplossing: bemiddeling en bemiddelingsgericht werken;
Een blik op de praktijk: concrete cases uit het veld.
….

Waarom is dit seminarie relevant voor mijn organisatie?

Mondigere burger in kluwen van regelgeving

De uitdagingen waarmee lokale besturen in wegenisdossiers worden geconfronteerd, zijn al lang niet meer louter theoretisch.

In een Vlaamse stad legde een rechter recent de heraanleg van een kruispunt stil en koppelde daaraan een dwangsom van 5.000 euro per dag. De rechterlijke motivering was scherp: het stadsbestuur had eigen richtlijnen en veiligheidsnormen niet nageleefd, het technisch uitvoeringsplan vertoonde gebreken inzake de verkeersveiligheid en het bestuur bleek volgens de rechter “niet bereid om een andere visie te aanvaarden”. In een andere Vlaamse gemeente escaleerde een riolerings- en wegenproject tot buurtbreed verzet: bewoners spannen hun tuinen af met prikkeldraad, kleven waarschuwingen op hun postbussen en dreigen de politie te bellen zodra arbeiders privé-eigendom betreden. De buurt verwijt het bestuur een gebrekkig rooilijnplan en vooral een schrijnend gebrek aan dialoog. Inmiddels zijn klachten ingediend bij Audit Vlaanderen en loopt een beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. In nog een volgende gemeente escaleert dan weer een geschil over de onteigening van een parkperceel voor de aanleg van een trage weg. De eigenaar betwist de noodzaak voor de gemeenschap, wijst op de historische bomen die zouden sneuvelen en kondigt een principiële juridische strijd aan.

De rode draad doorheen deze dossiers? Telkens stuiten lokale besturen op een combinatie van procedurele complexiteit, groeiende maatschappelijke weerstand en een gebrekkige of afwezige dialoog.

De knelpunten zijn ook structureel. Allereerst is er de kwalificatie van de weg zelf. Is het een gemeenteweg in de zin van het Decreet Gemeentewegen van 3 mei 2019, een feitelijke weg of een private weg met publiek gebruik? Dat onderscheid lijkt academisch maar het bepaalt welke procedure gevolgd moet worden. Een verkeerde inschatting aan de start kan jarenlange vertraging opleveren. De rechtspraak van de Raad van State heeft de lat recent nog hoger gelegd: een bestemmingsstrijdige wegenis kan een volledig vergunningsproject onderuithalen.

Vervolgens is er de realisatie. Veel besturen gaan ervan uit dat grondverwerving via onteigening onvermijdelijk is terwijl alternatieven zoals erfdienstbaarheden, grondruil of een opname in het openbaar domein zonder eigendomsoverdracht het onderzoeken waard zijn.

Ten slotte onderschatten besturen het buurtprotest. Burgers worden mondiger, vergaren steeds meer kennis en deinzen niet langer terug voor bezwaarschriften, administratieve beroepen bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen of zelfs procedures voor de burgerlijke rechter.

Bemiddeling als beleidsinstrument

De nood aan dialoog en gesprek met de buurtbewoners blijkt dan ook duidelijk uit bovenstaande voorbeelden. Bemiddeling en bemiddelingsgericht werken lijkt daarbij één van de redmiddelen te kunnen vormen.

Concreet vertaalt zich dat in vroegtijdig overleg met omwonenden, landeigenaars en andere stakeholders, begeleid door een erkend bemiddelaar of facilitator, nog vóór de formele bezwaar- of beroepstermijnen beginnen te lopen. Waar klassieke geschilbeslechting reactief is, is bemiddeling principieel proactief.

De meerwaarde is tastbaar. Neem een fietspadendossier waarin een landeigenaar weigert zijn perceel af te staan. In plaats van een onteigeningsprocedure van drie jaar kan een goed gevoerd (bemiddelings)gesprek leiden tot een grondruil of een erfdienstbaarheid die voor beide partijen werkt. Ook gerechtelijke bemiddeling binnen de schoot van de Raad voor Vergunningsbetwistingen en de Raad van State biedt kansen die vandaag onderbenut blijven.

Besluit

Gemeentelijke wegenprojecten hoeven geen procedureel drijfzand te zijn. De juridische instrumenten, van het Decreet Gemeentewegen tot de bemiddelingsbepalingen in het Gerechtelijk Wetboek, zijn voorhanden. Zij vereisen desalniettemin een weloverwogen strategie die het juridisch-procedurele traject combineert met dialoog en bemiddeling.

De seminaries van GD&A Advocaten bieden lokale besturen en hun adviseurs concrete handvatten om die strategie juridisch onderbouwd vorm te geven. In medio stat virtus: de kracht ligt in het midden, daar waar recht en dialoog samenkomen.

***

Waar kan ik mij inschrijven ?

Interesse om dieper in te gaan op de juridische en praktische aandachtspunten van wegenisdossiers en bemiddeling?

Schrijf u dan in voor onze seminaries “De zachte omleiding: bemiddeling als alternatieve route in gemeentelijke wegenprojecten” via de navolgende linken op onze website: