Lokale besturen organiseren zich en participeren steeds vaker in externe rechtspersonen zoals intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, extern verzelfstandigde agentschappen, PPS-vehikels, OCMW-verenigingen en woonmaatschappijen.

Dit roept een dubbele verantwoordelijkheid op in het licht van de principes van behoorlijk bestuur: bestuurders moeten hun mandaat zorgvuldig, deskundig en loyaal uitoefenen, terwijl het lokale bestuur haar participaties actief opvolgt, risico’s bewaakt en de werking van de betrokken organisaties evalueert. Behoorlijk bestuur ontstaat zo uit een gedeelde verantwoordelijkheid tussen bestuurder en lokaal bestuur.

Reden te meer waarom GD&A Advocaten hier bijzondere aandacht aan besteedt in het kader van het GD&A Lyceum.

De laatste seminaries van 2026 van het GD&A Lyceum naderen met rasse schreden – Wat mag u verwachten?

Geen zware theorie, wel concrete handvatten die meteen meegenomen kunnen worden in de praktijk. In een compact programma wordt er tijdens deze GD&A-seminaries een nadere blik geworpen op:

  • Het governance charter: Hoe kan een governance charter, geïnspireerd door corporate governance in het privaat recht, dienen als centraal instrument om rollen, informatie, toezicht en verantwoording te structureren binnen de rechtspersoon én richting het lokale bestuur?
  • Rol en verantwoordelijkheden van bestuurders: Welke verwachtingen, zorgvuldigheidsnormen en principes bepalen de uitoefening van het bestuursmandaat in externe rechtspersonen?
  • Transparantie en informatiedoorstroming: Hoe wordt structurele terugkoppeling en informatie-uitwisseling tussen de externe rechtspersoon en het lokale bestuur georganiseerd, en hoe worden verantwoordelijkheden hierin verankerd richting gemeenteraad en bestuur?
  • Controle en evaluatie: Welke instrumenten en methoden kunnen worden ingezet om de opvolging en sturing van externe rechtspersonen effectief te organiseren en hun werking periodiek te evalueren?
  • Praktische ondersteuning voor bestuurders: Welke tools en richtlijnen kan een lokaal bestuur aanreiken om bestuurders te ondersteunen bij hun mandaat en bij te dragen aan zorgvuldige en goed onderbouwde besluitvorming?
  • Aansprakelijkheid en risicobeheersing: Welke juridische kaders en risico’s spelen een rol bij bestuurdersaansprakelijkheid, en hoe kunnen governance-instrumenten bijdragen aan zorgvuldigheid, compliance en risicobeheersing?
  • …

Meet the speaker

GD&A Advocaten staat voor ultieme specialisatie en vakmanschap. Diezelfde topstandaard tilt ook het GD&A Lyceum naar een hoger niveau.

Maak kennis met Gaston Van Tichelt – één van onze GD&A-hoofdsprekers, die u met helderheid en dosis praktijkervaring meeneemt doorheen het landschap van behoorlijk bestuur, governance en bestuurdersverantwoordelijkheid in externe rechtspersonen.

Flash interview met Gaston over het seminarie

1) Lokale besturen participeren steeds meer in externe rechtspersonen. Waarom is behoorlijk bestuur net nu zo’n relevant thema?

Gaston: “Het landschap is de voorbije jaren enorm gegroeid. Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, OCMW-verenigingen, woonmaatschappijen, PPS-vehikels — gemeenten zitten vandaag in een web van externe structuren. Dat is op zich een goede zaak, want samenwerking lévert iets op. Maar het heeft ook een keerzijde: wie stuurt er mee? Wie kijkt toe? En wie draagt de verantwoordelijkheid als het fout loopt? Die vragen zijn geen ver-van-mijn-bedshow meer, maar dagelijkse kost voor bestuurders en lokale besturen.”

2) Het governance charter staat centraal in het seminarie. Wat maakt dat instrument zo waardevol?

Gaston: “Een governance charter is eigenlijk je kompas. Het is geïnspireerd op corporate governance uit de privésector, maar vertaald naar de publieke context. Het legt vast: wie doet wat, welke informatie stroomt naar wie, hoe organiseer je toezicht en hoe verantwoord je beslissingen? Zonder zo’n kader werk je op basis van goede bedoelingen — en dat is zelden voldoende wanneer het spannend wordt. Met een charter creëer je helderheid vóór er problemen zijn, niet achteraf.”

3) Wat zijn de meest voorkomende valkuilen op het vlak van bestuurdersaansprakelijkheid of gebrekkig toezicht?

Gaston: “De grootste valkuil is passiviteit. Bestuurders die enkel aanwezig zijn op vergaderingen maar niet actief opvolgen, informatie niet opvragen of kritische vragen niet stellen. Het is een misvatting te denken dat je als bestuurder voldoet aan je zorgvuldigheidsplicht door simpelweg op te dagen. Aan de andere kant zie ik lokale besturen die hun participaties onvoldoende monitoren — geen periodieke evaluatie, geen terugkoppeling naar de gemeenteraad, geen duidelijke afspraken over informatiedoorstroming. Die combinatie is een wake-upcall die wacht op een moment om te ontploffen.”

4) Voor wie is dit seminarie bedoeld?

Gaston: “Voor iedereen die vanuit een lokaal bestuur betrokken is bij of toezicht houdt op externe rechtspersonen: mandatarissen, bestuurders, algemeen en financieel directeurs, juristen, maar ook beleidsmedewerkers die de participaties mee opvolgen. Eigenlijk iedereen die het gevoel heeft dat governance meer verdient dan een paragraaf in het jaarverslag. Geen voorkennis vereist — wel de bereidheid om het eigen functioneren kritisch tegen het licht te houden.”

5) Tot slot — één reden om erbij te zijn?

Gaston: “Omdat goed bestuur geen toeval is, maar een vak. En dat vak kun je leren. We geven  concrete handvatten mee. Geen juridische abstractie, maar werkbare tools die  de volgende dag kunnen worden ingezet. En daarna? Schuiven we de stoelen aan de kant en praten we na met een glaasje champagne. Want naast kennis delen is netwerken minstens even waardevol. Ervaringen uitwisselen met collega-bestuurders die dezelfde uitdagingen kennen — dát is de kracht van het GD&A Lyceum.”

Interesse in het Lyceum gekregen?

Het GD&A Lyceum hanteert twee formules: de abonnementsformule en de individuele seminarieformule.

Inschrijven kan via de volgende linken:

Auteur(s):

Laura Cuppers

Leave a Reply