De sleutelrol van het lokaal bestuur
Wanneer een woonzorgcentrum overkop gaat, is dat veel meer dan een financieel-juridisch probleem: Bewoners en familieleden maken zich veel zorgen, personeel vreest voor zijn job en ook de bredere gemeenschap voelt de impact. In zulke omstandigheden richten inwoners zich spontaan tot de burgemeester, de schepen van ouderenbeleid en/of sociale zaken en de gemeentelijke diensten. Zij komen automatisch in een cruciale en delicate positie terecht.
Een faillissement: de curator komt aan zet
De ondernemingsrechtbank die het faillissement uitspreekt, stelt een curator aan die het beheer van de voorziening tijdelijk overneemt. Deze is verplicht om binnen de vijf dagen in contact te treden met het Departement Zorg van de Vlaamse overheid (art. 51, 1ste lid Procedurebesluit[1]).
De curator kijkt uit naar een overnemer of beslist om de uitbating stop te zetten. Welke beslissing dan ook, deze moet vooraf overlegd worden met de burgemeester en het Departement Zorg (art. 51, 2de lid Procedurebesluit).
Bij een overname zal het erkenningsnummer overeenkomstig art. 19 van het Procedurebesluit overgedragen worden naar de overnemer.
In het vroegere en ondertussen opgeheven Procedurebesluit van 2009 was er nog sprake van de situatie waarbij de curator kon beslissen tot een spoedige stopzetting van de uitbating en ontruiming van een woonzorgcentrum (art. 26 Procedurebesluit van 2009[2], inmiddels opgeheven). In het huidige Procedurebesluit is er geen sprake meer van een spoedige stopzetting.
De curator moet de termijnen respecteren zoals bepaald bij een vrijwillige stopzetting (art. 49 e.v. Procedurebesluit). Mutatis mutandis zal de curator de secretaris-generaal van het Departement Zorg verzoeken om de erkenning stop te zetten, en dat minstens negentig dagen vóór de effectieve datum van stopzetting. Er resten dus minstens drie maanden om tot oplossingen te komen voor de bewoners.
Complicatie: erkenning wordt geschorst of ingetrokken
Het komt echter nogal eens voor dat er zich achterliggend aan financiële moeilijkheden ook problemen voordoen op de werkvloer waarbij de erkenningsvoorwaarden niet worden nageleefd. In dat geval kan na een handhavingsprocedure de secretaris-generaal van het Departement Zorg de erkenning schorsen of intrekken. Het Departement Zorg brengt dan het lokaal bestuur van de gemeente waar de woonzorgvoorziening gelegen is op de hoogte van de voormelde beslissing[3].
De intrekking van de erkenning heeft de sluiting tot gevolg[4]. Artikel 67 van het Procedurebesluit regelt in dat geval de plichten van de beheerder, of in geval van een faillissement: van de curator.
- De curator brengt binnen vijf werkdagen de bewoners of hun vertegenwoordiger op de hoogte van de beslissing tot sluiting;
- De curator bezorgt aan de administratie of het lokaal bestuur alle gegevens die ze noodzakelijk achten in het kader van de uitvoering van de beslissingen binnen de termijn die de administratie of het lokaal bestuur bepaalt. De voormelde gegevens omvatten in elk geval de identiteits- en contactgegevens van de bewoners en in voorkomend geval de zorgzwaarte en de wettelijke vertegenwoordigers van de bewoners.
Continuïteit van zorg bij stopzetting uitbating
Het Departement Zorg, het lokaal bestuur (gemeente/burgemeester) en de curator moeten de handen in elkaar slaan om de continuïteit van zorg voor de bewoners te waarborgen. Zoals gezegd, dienen de bewoners en hun familie binnen de vijf werkdagen geïnformeerd te worden.
De (zorg-)profielen van de bewoners worden in kaart gebracht, zodat doelgericht kan gezocht worden naar een nieuwe huisvesting. Het lokaal bestuur fungeert daarbij als regisseur bij de zoektocht naar nieuwe woonplaatsen.
De effectieve verhuis van de bewoners dient gecoördineerd en begeleid te worden, zodat niemand zonder zorg of opvang achterblijft.
In de gereedschapskist van de burgemeester: Nieuwe Gemeentewet
Niet te vergeten: in de gereedschapskist van de burgemeester zit bovendien het instrument van art. 133, 2de lid en art. 135, §2 N.Gem.W.[5] Op deze basis kan de burgemeester politiemaatregelen nemen om de openbare veiligheid en gezondheid te verzekeren. Indien proportioneel, aangepast en doeltreffend, en na het horen van betrokkenen, kan de burgemeester bv. zelf maatregelen nemen in het belang van de gezondheid en veiligheid van de bewoners. Zo kan hij in acute situaties thuiszorgdiensten inschakelen of andere noodmatregelen nemen, zoals het tijdelijk overnemen van maaltijdbedeling of de zorgpermanentie.
Laat u bijstaan!
Een faillissement van een woonzorgcentrum heeft een zware impact en wordt vaak ervaren als een lokale gezondheidscrisis.
De Eerstelijnszone is voor het lokaal bestuur dé natuurlijke partner om deze crisis te bezweren. De ELZ heeft immers een bovenlokale blik over mogelijke alternatieve huisvesting, kan de huisartsen aanspreken, enz.
Ook de noodplancoördinator kan ingeschakeld worden, en via hem of haar kan geëscaleerd worden naar het provinciaal niveau (Rode Kruis, provinciale discipline “D5” (communicatie), enz.). Trouwens, heeft u al eens gedacht om een faillissement of plotse sluiting van een woonzorgcentrum op uw grondgebied mee op te nemen in uw Gemeentelijk Noodplan?
En last but not least: art. 48, 3de lid in fine Procedurebesluit geeft aan dat het lokaal bestuur voor haar werkzaamheden geen aanspraak kan maken op een vergoeding van de bewoners en hun wettelijke vertegenwoordigers. Maar dat neemt niet weg dat best elke kost wordt genoteerd en gestaafd om deze desgevallend later in te brengen in het faillissement of als vordering tegen de zeer nalatige bestuurders.
Een faillissement van een woonzorgcentrum is geen lokale keuze, maar de gevolgen zijn wél lokaal. Het lokaal bestuur staat op dat moment in de frontlinie, niet omdat het dat vraagt, maar omdat inwoners erop rekenen. In crisissen kent men zijn vrienden: Het team van GD&A Advocaten staat, 24/7, klaar om u te begeleiden in de verschillende stappen en mogelijkheden bij de sluiting van een woonzorgcentrum.
[1] Besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2024 over de procedures voor woonzorgvoorzieningen en verenigingen voor mantelzorgers en gebruikers, BS 29 augustus 2024.
[2] Besluit van de Vlaamse Regering van 5 juni 2009 betreffende de procedures voor woonzorgvoorzieningen en verenigingen van gebruikers en mantelzorgers, opgeheven, BS 14 augustus 2009.
[3] Art. 46 Procedurebesluit.
[4] Bij een schorsing blijft het woonzorgcentrum open maar mag het geen nieuwe bewoners opnemen.
[5] Nieuwe Gemeentewet
