Nog één maand. Zoveel tijd rest uw bestuur om zich voor te bereiden op de grootste hervorming van de Vlaamse handhaving in decennia. Op 1 april 2026 treedt het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving (KVH) van 14 juli 2023 in werking — en niets blijft bij het oude.
De vertrouwde Titels VI “Handhaving” VCRO en XVI “Toezicht, handhaving en veiligheidsmaatregelen” DABM worden quasi volledig geschrapt. Wie op 1 april nog werkt volgens de huidige procedures, riskeert onwettige handhavingsbeslissingen, procedurefouten en vernietigingen door het nieuwe Handhavingscollege. De inzet is hoog: uw geloofwaardigheid als handhavende overheid staat op het spel.
Wat verandert er concreet?
Van chaos naar coherentie
Jarenlang hebben handhavingsambtenaren met een caleidoscoop van regelgevingen geworsteld. Ongeveer 130 Vlaamse decreten bevatten elk hun eigen handhavingsregimes, met verschillende terminologieën, procedures en rechtsbeschermingsmechanismen. Deze versnippering leidde niet alleen tot rechtsonzekerheid door ondoorzichtigheid, maar ook tot rechtsonzekerheid door onvolledigheid.
Het KVH maakt daar definitief een einde aan. Waar het vorige Kaderdecreet Bestuurlijke Handhaving van 22 maart 2019 faalde door zijn complexiteit en hypermodulaire opzet, kiest de decreetgever nu voor een pragmatische benadering die beter aansluit bij de dagelijkse praktijk van handhavingsdiensten. Het resultaat: één coherent en minder complex kader aan handhavingsregels, van toepassing voor alle sectoren.
Nieuwe bevoegdheden en instrumenten
Het KVH introduceert drie centrale functies die de (bestuurlijke) handhaving structureren. De strikte functiescheiding tussen toezicht en opsporing verdwijnt. Beide taken worden voortaan toevertrouwd aan één functiehouder: de toezichthouder. Concreet betekent dit dat uw toezichthouders vanaf 1 april 2026 zulleb optreden met een dubbele pet, inclusief tal van nieuwe bevoegdheden, waaronder bv. het bestuurlijk verhoor.
De beboetingsinstantie krijgt voortaan de bevoegdheid voor bestuurlijke vervolging én sanctionering, terwijl de herstelinstantie tenslotte verantwoordelijk wordt voor herstel- en beveiligingsbeslissingen. Het decreet introduceert ook innovatieve concepten zoals het handhavingsverzoek, financiële handhaving, herstelschikkingen etc.
Digitalisering als gamechanger
Handhavingsdocumenten van Vlaamse overheidsinstanties worden voortaan verplicht digitaal opgesteld. Deze documenten worden opgenomen in een centraal beheerd digitaal klassement, waardoor instrumenten zoals het bestuurlijk sanctieregister en het maatregelenregister kunnen worden uitgebouwd als beveiligde portalen. Uw interne processen, sjablonen en workflows zullen hierop moeten worden afgestemd — een oefening die u beter vandaag dan morgen start.
Rechtsbescherming in een nieuw jasje
Niet langer de Raad van State, maar het Handhavingscollege wordt – voor zover uitdrukkelijk gelicht – aangeduid als de bevoegde standaardrechter voor handhavingsgeschillen op Vlaams niveau. Het Handhavingscollege oordeelt met volle rechtsmacht en krijgt een aanzienlijk uitgebreide bevoegdheid: niet alleen voor bestuurlijke sanctiebeslissingen, maar ook voor bestuurlijke herstel- en beveiligingsbeslissingen, evenals beroepen van derden tegen beslissingen of herstelschikkingen die overeenkomstig het KVH tot stand gekomen zijn.
Dit betekent dat uw handhavingsbeslissingen aan een intensievere rechterlijke toetsing zullen worden onderworpen. Degelijke motivering, correcte procedures en een waterdicht dossier worden meer dan ooit essentieel.
Een gefaseerde implementatie – maar de klok tikt
Het KVH hanteert een opt-in systeem waarbij sectoren drie implementatiemogelijkheden hebben: volledige implementatie, gedeeltelijke implementatie of behoud van het eigen handhavingsregime. Deze aanpak erkent het diverse karakter van Vlaamse regelgeving en waarborgt maatwerk per sector
Het Implementatiedecreet van 26 april 2024 zorgt voor een vlotte doorstart en stelt het KVH onmiddellijk van toepassing op negen cruciale regelgevingen, waaronder het DABM, de VCRO en het Onroerenderfgoeddecreet. Voor het omgevingsrecht dient zich vanaf 1 april 2026 aldus een volledig nieuw paradigma aan, waarbij de handhaving van milieurecht, ruimtelijke ordening en onroerend erfgoed volgens dezelfde procedurele regels zal verlopen.
Studiedag KVH – bereid uw lokaal bestuur voor op de toekomst
De implementatie van het KVH stelt uw lokale handhavers voor aanzienlijke uitdagingen. Gewijzigde bevoegdheidsverdeling, nieuwe instrumenten, nieuwe procedures en herziene rechtswaarborgen vragen om een grondige heroriëntering. De overgang naar het KVH betekent niet alleen een administratieve aanpassing, maar een complete herdenking van uw handhavingsstrategieën.
Bij GD&A Advocaten begrijpen we als geen ander het belang van deze materie, en de impact ervan op uw lokaal bestuur. Ons team begeleidt dagelijks gemeenten en steden bij complexe handhavingsdossiers onder de huidige VCRO- en DABM-regelgeving — precies de regelgeving die nu fundamenteel wordt herschreven. Die diepgaande praktijkervaring stelt ons in staat om u niet alleen de theorie, maar ook de praktische gevolgen van het KVH helder toe te lichten.
Daarom organiseren wij een gespecialiseerde opleidingsdag waarin alle aspecten van de nieuwe handhavingsregelgeving in het omgevingsrecht gedetailleerd aan bod komen, met het oog op een vliegende start op 1 april 2026.
Wat mag u verwachten?
Een volledig overzicht van het nieuwe wettelijk kader en de impact op uw dagelijkse praktijk, met ruimte voor vragen en interactie met onze specialisten.
Voor wie?
Handhavingsambtenaren en toezichthouders, maar ook algemeen directeurs, juridische adviseurs, leden van het college en/of ambtenaren die impact van het KVH willen begrijpen.
Wanneer?
Op 31 maart 2026 in ons kantoor te Lokeren.
Op 2 april 2026 in ons kantoor te Eksel.
Start om 13u, einde voorzien om 17u.
Interesse? Wacht niet langer.
Het aantal plaatsen is beperkt en 1 april nadert snel. Neem vandaag nog contact met ons op.
Past één van deze momenten en/of locaties niet, aarzel dan niet ons te contacteren om samen te kijken naar een gepast opleidingsmoment (ter plaatse) voor uw bestuur.
