Op 9 oktober 2026 diende de federale regering een wetsontwerp in dat het overheidsopdrachtenrecht ingrijpend wijzigt; zij vraagt daarvoor de urgentie in de Kamer.
Het ontwerp wil een eenvoudiger en efficiënter kader creëren, ook voor lokale besturen met beperkte personeelscapaciteit. Hieronder lichten wij de kernlijnen toe.
De regels zijn nog niet van toepassing. In principe treedt de wet in werking op een door de Koning bepaalde datum, onder meer voor de drempels, de rechtstreekse gunning en de beperking van gunning op prijs alleen. De bepalingen over energie-efficiëntie treden al in werking op de tiende dag na de bekendmaking in het Belgisch Staatsblad, enkele andere bepalingen drie maanden na die bekendmaking, telkens voor opdrachten die vanaf die datum worden bekendgemaakt.
Fundamentele vereenvoudigingen: drempels en procedures
De drempel voor opdrachten van beperkte waarde, die volgens de regering het laatste decennium niet werd aangepast, gaat van 30.000 euro naar een geraamde waarde lager dan 75.000 euro, op voorwaarde dat de goed te keuren uitgave lager is dan 90.000 euro. Die marge van 20 % moet problemen met onjuiste ramingen opvangen. Onder die bedragen vervalt ook het verplicht gebruik van het e-procurementplatform. Bij een duidelijk grensoverschrijdend belang blijven de beginselen van het Unierecht, waaronder een vorm van voorafgaande bekendmaking, wel gelden.
Opdrachten met een geraamde waarde lager dan 3.000 euro en een goed te keuren uitgave lager dan 3.600 euro (exclusief btw), de zogenaamde “opdrachten van uiterst beperkte waarde”, mogen voortaan rechtstreeks worden gegund. Zij blijven wel onderworpen aan onder meer de regels inzake belangenconflicten, de naleving van het milieu-, sociaal en arbeidsrecht, en de raming.
In de klassieke sectoren worden ook gelegenheidsaankopen toegestaan onder de Europese drempel.
Gunning en selectie: kwaliteit wordt de norm
Voor de opdrachten waarvan de geraamde waarde gelijk is aan of hoger is dan de drempel bepaald voor de Europese bekendmaking mag de economisch meest voordelige offerte niet langer uitsluitend op basis van de prijs worden bepaald, tenzij de werken, leveringen of diensten gestandaardiseerd en op de markt beschikbaar zijn, of de vereiste kwaliteit integraal in de opdrachtdocumenten is beschreven.
De beste prijs-kwaliteitsverhouding wordt zo de regel, al erkent de regering dat dit soms tot hogere kosten kan leiden.
Onder de Europese drempel blijft gunning op prijs alleen mogelijk.
Daarnaast kan bevoorrading via korte ketens in de gunningscriteria worden meegenomen, zonder lokale voorkeur.
Onder de Europese drempel wordt een impliciete verklaring op erewoord ingevoerd: de loutere indiening van een offerte geldt als verklaring dat de inschrijver niet onder een uitsluitingsgrond valt en aan de selectievereisten voldoet, wat de aanbesteder vóór de gunning toetst. Het UEA wordt alleen nog vereist vanaf de Europese drempel. Bij de openbare procedure en de vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking mag de aanbesteder de offertes bovendien onderzoeken vóór de selectie.
Elektronische handtekening: pragmatisme boven formalisme
Een nieuw artikel 14/3 bepaalt dat de finale offerte in principe moet worden ondertekend, maar dat de aanbesteder daarvan kan afwijken; bij de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking geldt de omgekeerde regel.
Een vereiste handtekening is, behoudens andersluidende bepaling, een gekwalificeerde elektronische handtekening, en een globale ondertekening via het indieningsrapport volstaat.
Belangrijk is vooral dat een offerte met een ongeldige of ontbrekende handtekening niet meteen wordt geweerd: de aanbesteder moet de inschrijver de kans bieden dit te regulariseren binnen een in de opdrachtdocumenten vast te leggen termijn van vijf tot vijftien kalenderdagen.
Energie-efficiëntie: van beginsel naar aankoopverplichting
Ter omzetting van Richtlijn 2023/1791/EU wordt artikel 168 van de wet van 17 juni 2016 herwerkt en wordt het beginsel “Energie-Efficiëntie Eerst” ingevoerd: aanbesteders moeten alternatieven ook op het vlak van energie-efficiëntie afwegen, zonder dat dit altijd voorrang krijgt.
Vanaf de Europese drempel mogen alle aanbesteders, ook lokale overheden, voortaan uitsluitend producten, diensten, gebouwen en werken met hoge energie-efficiëntieprestaties verwerven, overeenkomstig een nieuwe bijlage IX, tenzij dit technisch niet haalbaar is. Ook aankoop en huur van gebouwen vallen hieronder: die moeten minstens voldoen aan de gewestelijke minimumeisen voor energieprestaties, behalve onder meer bij aankoop voor grondige renovatie of afbraak, en de regels gelden pas voor overeenkomsten of beloften die na de inwerkingtreding worden aangegaan. Daarnaast moet een elektronisch formulier over energie-efficiëntie worden ingevuld en moeten aanbesteders bij dienstenopdrachten met een aanzienlijk energiegehalte nagaan of energieprestatiecontracten haalbaar zijn.
Transparantie en gelijke behandeling: individueel klassement
Bij openbare of niet-openbare procedures met gunning op prijs alleen moet de aanbesteder voortaan, ook boven de Europese drempel, bij of onmiddellijk na de opening van de offertes elke inschrijver via het platform zijn voorlopige plaats in het klassement meedelen, samen met de laagste prijs, zonder de identiteit van de inschrijvers.
Dit geldt niet in door de Koning aangewezen sectoren met een verhoogd risico op mededingingsvertekenende afspraken.
Het klassement kent geen rechten toe, en de inschrijver mag de informatie niet doorgeven.
Het proces-verbaal van opening mag tijdens de procedure niet meer worden overgemaakt.
Perspectieven voor lokale besturen en ondernemers
Verder breidt het ontwerp de jaarlijkse rapportage uit tot opdrachten tot 75.000 euro (met schrapping onder 30.000 euro), komen er bijkomende uitzonderingen op de verplichte elektronische facturatie en gelden gelijkaardige regels voor concessies en voor opdrachten op defensie- en veiligheidsgebied.
Voor lokale besturen kan het ontwerp de administratieve lasten aanzienlijk verlichten, maar de kwaliteitsgunning, de energie-efficiëntieverplichtingen en het klassement vragen bijkomende aandacht.
De definitieve impact hangt af van de parlementaire behandeling en de uitvoeringsbesluiten.
***
GD&A Advocaten volgt de parlementaire behandeling van dit wetsontwerp op en komt hierop terug zodra de tekst is aangenomen of op belangrijke punten wordt gewijzigd.
Heeft u vragen over de gevolgen voor uw bestuur of onderneming, dan staat het team van GD&A Advocaten u graag bij.
